سعید ملک نژاد: فیلم سازی مشهد نیازمند سرمایه گذاری کلان 
رنگ و روی مغازه عموقربانعلی به سبک قدیم است 
سعید ملک نژاد: فیلم سازی مشهد نیازمند سرمایه گذاری کلان
طنین همتی| تئاتر مشهد و خراسان همواره به واسطه هنرمندان پرتلاش خود پویایی اش را حفظ کرده است. نبود حمایتهای معنوی و مالی از دیرباز بر سر راه این هنر بوده، اما هرگز نتوانسته است چراغ تئاتر این شهر را خاموش کند.
هنرمندان این عرصه با وجود مشکلات مالی، این هنر را زنده نگه داشتهاند، اما این چالشها میتوانند آینده تئاتر مشهد را تهدید کنند و نقش تأثیرگذار آن را در رویدادهای ملی و بین المللی کم رنگ سازند.
سعید ملک نژاد، بازیگر پیشکسوت تئاتر، یکی از این هنرمندان به شمار میرود که به معنای واقعی خاک صحنه خورده است. او فعالیت هنری اش را از ده سالگی و در دهه ۶۰ در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان مشهد آغاز کرده و دغدغه پویایی تئاتر مشهد همیشه با او بوده است. به بهانه پخش سریال «۰۲۴» از شبکه یک سیما که او در آن نقش آفرینی میکند، فرصتی دوباره دست داد تا با یکی از دغدغهمندان هنر نمایش در مشهد گفتوگو کنیم.
بازنشستگی و بازگشت صددرصدی به صحنه
ملک نژاد که متولد سال۱۳۵۲ است و سابقه چهار دهه فعالیت در تئاتر، تلویزیون و سینما را دارد، درباره سابقه هنری اش میگوید: با اینکه تئاتر تاکنون آورده مالی برای من نداشته، اما این موضوع باعث نشده است دست از علاقهام بکشم. هر فرصتی در مشهد فراهم میشد، این هنر را کنار دیگرهنرمندان دغدغهمند شهرمان به جریان میانداختیم.
این بازیگر مشهدی اذعان میکند که در دوران کارمندی، فعالیت هنری اش کم شده بود، اما پس از بازنشستگی، بازگشتی صددرصدی به صحنه نمایش داشته و توانسته است در این دو سال اخیر، با توجه به تجربیاتش، حضور پررنگ تری در صحنه و تصویر داشته باشد.
از کانون پرورش فکری تا جشنوارههای ملی
وی درباره آثارش در چند دهه فعالیت و به ویژه در دو سال گذشته میگوید: کانون پرورش فکری کودک و نوجوان بستر اصلی شکل گیری علاقهام به تئاتر بود؛ بنابراین تئاتر کودک نیز در آن زمان دغدغهام بود و شروع فعالیتم در این حوزه پررنگتر شد. ازجمله نمایشهایی که در کانون پرورش فکری کودک و نوجوان، هم به عنوان دستیار و هم بازیگر، حضور داشتهام، میتوان به نمایشهای «توپ مال کیه؟»، «گرگ خیال باف»، «جنگل حیوانات» و چند نمایش عروسکی اشاره کرد که حتی در جشنوارههای ملی آن زمان موردتوجه قرار گرفتند.
ملک نژاد همچنین به نمایش خیابانی «هفت خان رستم» اشاره میکند که آن زمان علاوه بر کسب جوایز در جشنوارههای ملی، در پارکهای مشهد و با استفاده از تریلی تئاتر که اجرا روی آن مرسوم بود، اجرا شد و با استقبال گسترده نیز همراه بود.
حضور در تئاتر تهران و سریالهای تلویزیونی
ملک نژاد در ادامه به فعالیت هنری سالهای اخیرش در تئاتر، سینما و تلویزیون اشاره میکند و میافزاید: با فراغ بال بیشتری که در سالهای اخیر پیدا کردم، توانستم فعالیت هنریام را گسترش دهم. در کنار استاد رضا صابری و دیگرهنرمندان مطرح، در نمایشهایی ازجمله «آسمان هشتم» برای اجرا در حرم مطهر رضوی افتخار همکاری داشتم.
«سفر تمدن ساز» به نویسندگی و کارگردانی رضا صابری و اجرای تئاتر «بازی نامه باستان» در آرامگاه فردوسی از دیگرآثارم بودند. وی همچنین به بازی در کنسرت نمایش «کلنل» اشاره میکند که به مدت چهل شب در تالار وحدت تهران، در کنار بازیگران مطرح کشور به ایفای نقش پرداخت. نمایش «سنگ بست» در تهران نیز از دیگرآثاری بود که امسال در آن بازی کرده است.
این بازیگر مشهدی به فعالیت هایش در دو سال گذشته در حوزه تلویزیون و سینما نیز اشاره میکند و میافزاید: سریال «تانک خورها» به کارگردانی پرویز شیخ طادی از شبکه سوم سیما پخش و چندین بار از شبکههایی مانند شبکه افق بازپخش شد. سریال «با عرض معذرت» نیز از دیگرآثار تلویزیونی بود که در کنار بازیگران مطرح تهرانی از شبکه نسیم پخش شد.
تجربه حضور ملک نژاد در سریال «۰۲۴»
این هنرمند درباره حضورش در سریال «۰۲۴» که این روزها از شبکه یک سیما پخش میشود، اظهار میکند: این سریال از چهارم بهمن در حال پخش است و حضور من برای ضبط این سریال شش ماه زمان برد که از قسمت سوم این سریال به دیگربازیگران اضافه میشوم. داستان سریال مربوط به طراحی قایق های۰۲۴ است که در جنگ موجب برتری نظامی در منطقه هور میشود. طراحی این قایق با علی حمامی، همشهری مشهدی ماست که در بخش مستند نیز مصاحبه ایشان پس از سریال پخش میشود.
ملک نژاد با تأکید بر اینکه کار با عوامل مشهدی در این سریال برای او لذت بخش بود و امیدوار است سریال پرمخاطبی برای مردم باشد، بیان میکند: در «۰۲۴» کنار عوامل مشهدی ازجمله هاشم مسعودی و مجتبی احسانی خیاط به عنوان تهیه کنندگان و محسن جهانی یکی از نویسندگان و برخی بازیگران مشهدی ازجمله سیدجلیل موسوی، محسن رستگار، بهنام یاری، پارسا اشرفی مقدم و محمدرسول طهماسبی حضور دارم. در این سریال حسام یک راننده آمبولانس است که در فضای جبهه و جنگ نقش کمک کننده و به عبارتی آچار فرانسه را دارد که من این نقش را بازی میکنم.
تئاتر؛ هزینهای برای عشق، نه منبع درآمد
سعید ملک نژاد از عشق و علاقه اش به این هنر از کودکی تا بزرگ سالی با وجود همه چالشهای آن میگوید و اشاره میکند که به رغم مشکلات اقتصادی، تئاتر هیچ گاه از برنامههای او حذف نشده و او همواره به عنوان عضوی کوچک، در هنر نمایش فعالیت مستمر داشته است.
وی تأکید میکند که هر آنچه اکنون دارد، از شغل کارمندی اش بوده و درعمل تئاتر در همه این سالها برای او فقط هزینه کردن برای عشق و علاقه اش بوده است. او اشاره میکند که دیگرهنرمندان نیز اکنون با همین نگاه و وضعیت در این حوزه ماندهاند و این نگاه از یک بُعد برای شهر مشهد باعث افتخار است که چنین هنرمندان دلسوز و دغدغه مندی دارد.
پیشرفت امکانات، بقای چالشهای مالی
وی درباره وقفه فعالیت هنری اش که دغدغه امرار معاش موجب شد کمی از دنیای هنر نمایش فاصله بگیرد، بیان میکند: اگر بخواهم نگاهی به فضای فعالیت تئاتر در دهههای گذشته و اکنون داشته باشم، امروز امکانات نسبی خوبی وجود دارد. سالنهای خصوصی در گذشته فراهم نبود و فعالیتها در وضعیت محدودتری انجام میشد و این یکی از دلایلی بود که من را به داشتن شغل دوم در کنار تئاتر وادار کرد. توسعه فضای مجازی نیز که در گذشته فراهم نبود، اکنون ظرفیتی بالقوه برای تئاتر است. البته همچنان برخی چالشها ازجمله نبود حمایت، هزینه چشمگیر تولید اثر و دستمزد ناچیز در تئاتر مشهد باقی مانده است.
مشهد، قطب تئاتر ایران، با بودجهای ناچیز
این بازیگر مشهدی میافزاید: تئاتر مشهد اکنون هنرمندان جوان و باانگیزهای دارد که این خود جای امیدواری است. تئاتر این شهر پس از تهران، یکی از شهرهای پربار از نظر کسب مقام در جشنوارهها و وجود مفاخر بزرگ و معرفی بازیگران برجسته بوده و هست. بی شک مشهد بسیار مستعد است، اما با امکانات محدود؛ به طوری که بودجه اش در برابر این همه ظرفیت، بسیار محدود و ناچیز است.
ارتباط با مخاطب، رسالت کار هر هنرمندی است
وی فعالیت سینمایی مشهد را بسیار کم کار میداند که البته در سالهای اخیر جرقههای مثبتی در آن دیده شده، اما لازمه حضور مطرح در این عرصه، الزاماتی مانند ایجاد زیرساختهای اولیه شهرک سینمایی و سرمایه گذاری است؛ همانند شهر تهران که ظرفیتهای سینمایی و تولید آثار در آن بیشتر است. به گفته او، ایجاد شهرک سینمایی خواسته بحق هنرمندان است، اما این موضوع در حد یک درخواست باقی مانده است.
ملک نژاد که تجربه بازیگری در تئاتر، سینما و تلویزیون را دارد، درباره تفاوتهای بازی در این دو عرصه ابراز میکند: مدیومهای هنری متنوعی داریم، اما درمجموع آنچه شکل میگیرد و مهم است، ارتباط با مخاطب است که رسالت کار هنری محسوب میشود. این ارتباط باید با بهره گیری از تجربیات، هوش و ذکاوت و تکنیکهای روز بازیگری در هر دو عرصه حفظ شود.
نقش تئاتر در معرفی بازیگران توانمند
این بازیگر پرسابقه با اشاره به جایگاه تئاتر در معرفی بازیگران توانمند به عرصه سینما و تلویزیون یادآور میشود: کارگردانان این علاقه را دارند که از ظرفیت بازیگران تئاتر برای کارهایشان بهره ببرند و همین امر هم باعث شده است بازیگران بااستعدادی کشف شوند. بی شک هرچه کارگردان و دست اندرکاران این حوزه توانمندتر باشند، در کشف بازیگران بااستعدادتر هم موفقتر خواهند بود، اما نباید به گونهای باشد که به بازیگران تئاتر به عنوان افرادی که در دسترستر هستند یا دستمزد کمتری میگیرند، نگاه شود. ما دوست داریم به بازیگران تئاتر به عنوان افرادی نگاه شود که تجربه بیشتر و شناخت بهتر از مقوله کار تصویر دارند.
تمرکز تولیدات و تأثیر آن بر وضعیت بازیگران شهرستانی
وی اضافه میکند: متأسفانه مقوله وضعیت مالی بازیگران همه چیز را تحت تأثیر قرار میدهد و خیلی از تولیدات را در مرکز داریم و مشهد ظرفیت چندانی برای تولید ندارد. ظرفیت تئاتر، سریال و فیلم در کشور خیلی گسترده است و تمرکزی که در تهران بر این کارها وجود دارد، باعث شده است بیشترین جذب نیرو هم در تهران باشد و ظرفیتهایی که در نقاط مختلف کشور و حتی مشهد هستند، مغفول بمانند و استعدادی هم کشف نشود.
من خودم در برههای که امکان حضور در تهران نداشتم، خیلی از پیشنهادهای کاری را از دست دادم و اکنون که امکان حضور و اسکان در تهران دارم، به تبع میتوانم فعالیت بیشتری داشته باشم. اگر امکاناتی از قبیل اسکان به بچههای مشهد هم داده شود، مطمئنا حضور پررنگ تری خواهند داشت.
لزوم تداوم تمرکززدایی در تولیدات سینمایی و تلویزیونی
این بازیگر در پاسخ به اینکه در سالهای گذشته سریالهای ساخت کارگردانان مشهدی در بستر تلویزیون رشد داشته است و از این ظرفیت چگونه میتوان در حوزه سینما هم استفاده کرد، بیان میکند: کارهایی که توسط دست اندرکاران مشهدی در حال تولید است و در راستای تمرکززدایی صورت گرفته، اقدامات بسیار خوبی در سالهای اخیر به شمار میآید، اما این نگرانی وجود دارد که با تغییر مدیریت ها، رویکرد سازمان تغییر کند و دوباره به تولید در مرکز روی آورده شود و بودجه ریزی به شهرستانها متوقف شود. امیدواریم این رویکرد مقطعی نباشد و از همه ظرفیتهای کشور در حوزه تلویزیون و سینما استفاده شود.
به گفته وی، اگر نگاهی به رقابتهای ملی در این حوزه داشته باشیم، همیشه شهرستانها در حوزه بازیگری، نویسندگی و دیگربخشها حرفی برای گفتن داشتهاند و این یعنی یک ظرفیت بالقوه در کشور وجود دارد.
* این گزارش شنبه ۱۲ بهمنماه ۱۴۰۴ در شماره ۴۶۸۸ روزنامه شهرآرا صفحه هنر چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
